DE OUDE KLOK UIT HET OUDE RAADHUIS

Het vorige gemeentehuis aan Berg, thans Chinees restaurant, is gebouwd in 1873. Boven in de voorgevel zit een uurwerk en op het dak staat een torentje. Torentje en uurwerk zijn blijkens het bestek voor dit gemeentehuis, afkomstig van het oude spuithuis (brandweergarage), dat stond vóór de lindeboom, op de plaats waar nu de oude dorpspomp staat.
Dit spuithuisje was samen met een gebodenhuisje (publicatiehuisje) in 1780 gebouwd door Willem Verhees uit Mierlo. Timmerman H. Raessens uit Nuenen maakte un 1781 voor het gebodenhuisje 2 “affigeerborden”.
In het torentje hing de brandklok. Als die werd geluid kon –behalve de brandmeesters- iedere burger worden gedwongen mee te helpne met het blussen als “water scheppen, hetzelve over te rijken, te helpen pompen, of om de kopere-buys aan de voorslang te bestieren”.
De brandspuit was in 1780 gemaakt en geleverd door Arnoldus Sluyers uit Helmond voor 350 gulden naar het voorbeeld van de ravensteynse brandspuit.
Degene die bij brand het eerst met zijn paard voorzien van een haam of garneel aan het spuithuis verscheen om de spuit te trekken kreeg daarvoor 1 zilveren ducaton (3 gulden) en de tweede aankomende 1 daalder (1½ gulden). Kwamen ze tegelijk aan, dan werd de totale premei verdeeld. Bewoners van den Berg konden uitsluitend voor de eerste premie in aanmerking komen. Was de brand aan den Berg, dan kon de spuit door de manschappen worden getrokken en werd geen premie uitbetaald.
In het gemeentehuis van 1873 was aan de achterzijgevel een ruimte voor het brandweermateriaal.

(Bron: gemeente-archief Nuenen, inv.nrs. 86 fo.81,82, 120v: 122; 326; 327; 438; 2577; 4000; K.14)

Omschrijving en algemene toestand
==========================

Klokkentorentje:         oppervlakte ± 1.00 x 1.00 m
                                 hoogte totaal ± 3.00 m
                                 hoogte spits ± 1.50 m

Het torentje is opgebouwd uit een viertal houten kolommen welke zijn bevestigd aan een tweetal houten binten die op hun beurt zijn bevestigd aan de aan weerszijden van de nok aanwezige gordingen. Het geheel aan te duiden als de klokkenstoel. 

De aansluiting met het dakvlak is gedicht met zink en bitumen.

Tussen de nok van het dak en het torenspitsje van ongeveer 36 cm doorsnede bevindt zich de ruimte waarin een bronzen klokje van ongeveer 36 cm doorsnede hangt. Daarop is onder andere het opschrift “I. van Hooven, burgemeester” te lezen. De klok dateert van 1818.
De torenspits, alsmede het nokeindstuk is afgedekt met zink. 

Toestand: slecht.              Het houtwerk van het klokkentorentje is door de tand des tijds aangetast.
                                       Het zink dient te worden vernieuwd.
                                       Het bandijzer, dienende ter versteviging van het balkje, waaraan het klokje is
                                       opgehangen, is goeddeels vergaan.
                                       Onderdaks is het houtwerk door boktor aangetast.
                                       Er is regelmatig sprake van lekkage als gevolg van gebreken vertonende constructie.
                                       De klepel van de klok is door roest aangetast, terwijl de onderzijde van de slagring
                                       van de klok licht beschadigingen vertoont.

Aandrijving en uurwerk:   Op de zolder van het pand is het uurwerk en het aandrijvingmechanisme in een niet
                                      afsluitbare kast ondergebracht. Deze kast is geplaatst ongeveer recht onder de nok,
                                       terwijl van daaruit via een loopwieltje een kabel naar het contragewicht loopt, hetwelk
                                       momenteel op twijfelachtige wijze aan o.a. de nokgording is opgehangen.
                                       Vanaf de uurwerkkast loopt een ijzeren stang naar de voorgevel, dienende tot voortbe-
                                       weging van de wijzers van het uurwerk aan de voorzijde van het pand.

Toestand: matig.               Het uurwerk staat stil; diverse onderdelen zijn door roestvorming aangetast.
                                       De uurwerkkast wordt ook gebruikt voor het opbergen van wat huishoudelijke rommel.
                                       Het slagwerk met daarbij behorende onderdelen is verdwenen.
                                       Het uurwerk is ± 120 jaar oud en vermoedelijk nog gemaakt door de toenmalige                                        Nuenense smid “Vos”.
                                       De ophanging van het contragewicht kan gevaar opleveren.

Voorzieningen:

klokkentorentje:                Het klokkentorentje dient eigenlijk geheel vernieuwd te worden (zowel het houtwerk,
                                       de zinken bedekking en de dakaansluiting en –afdichting).
                                       Alvorens hiertoe echter over te gaan is het gewenst dat de gehele kapconstructie tegen
                                       boktor en houtworm wordt geïmpregneerd.
                                       De klok, de klepel en de slaghamer dienen grondig te worden gereinigd en ontroest.

binnenwerk:                     Het uurwerk dient te worden gerestaureerd en gangbaar te worden gemaakt.
                                       De uurwerkkast dient afsluitbaar gemaakt en voor geen ander doel te worden gebruikt.
                                       Alle kaphout (en zoldervloer) impregneren met Itox 1 of gelijkwaardig, alvorens een
                                       en ander te herstellen.